Na Bajakovu i Tovarniku jutros su zabilježena višesatna čekanja teretnih vozila. Novi evropski sistem EES od aprila radi u punom kapacitetu, ali važan dio dijaspore iz BiH, Srbije i Crne Gore izuzet je od biometrijske registracije.
Na pojedinim hrvatskim graničnim prijelazima prema Srbiji i Bosni i Hercegovini ovog četvrtka, 24. septembra 2026. godine, zabilježena su višesatna čekanja, posebno u teretnom saobraćaju. Prema podacima Hrvatskog autokluba (HAK) i hrvatskog MUP-a, na Bajakovu je tokom jutra čekanje za teretna vozila iznosilo oko četiri sata, uz kolonu dugu približno četiri kilometra, dok je na Tovarniku evidentirano čekanje od oko pet sati.
Situacija se tokom dana može brzo promijeniti. HAK izričito upozorava da su informacije o čekanjima na granicama podložne čestim promjenama, zbog čega putnicima preporučuje provjeru aktuelnog stanja i kamera neposredno prije polaska.
EES radi na hrvatskim vanjskim granicama
Istovremeno, na hrvatskim graničnim prijelazima prema Bosni i Hercegovini, Srbiji i Crnoj Gori u punoj je primjeni evropski Entry/Exit System, poznat kao EES. Sistem je postepeno uveden od 12. oktobra 2025., a od 10. aprila 2026. godine potpuno je operativan na vanjskim granicama država koje ga koriste.
EES je zamijenio klasično pečatiranje pasoša za državljane trećih zemalja koji u šengenski prostor dolaze na kratki boravak. Sistem elektronski bilježi podatke iz putne isprave, datum i mjesto ulaska i izlaska, a pri registraciji se prikupljaju i biometrijski podaci poput fotografije lica i otisaka prstiju.
To znači da državljanin BiH, Srbije ili Crne Gore koji putuje u Hrvatsku ili dalje u šengenski prostor kao turista, odnosno na kratki boravak do 90 dana u periodu od 180 dana, u pravilu podliježe EES proceduri.
Važno je, međutim, da se današnja višesatna čekanja ne pripisuju automatski EES-u. HAK objavljuje stanje na granicama i informacije o primjeni sistema, ali iz njegovih podataka ne proizlazi da je EES jedini ili direktni uzrok konkretnog višesatnog zadržavanja teretnih vozila.
Važno za dijasporu: mnogi su izuzeti
Za veliki broj građana BiH, Srbije i Crne Gore koji već legalno žive u Njemačkoj, Austriji, Sloveniji ili drugoj zemlji koja koristi EES vrijedi važno izuzeće.
Evropska komisija navodi da se EES ne primjenjuje na državljane trećih zemalja koji imaju važeću dugoročnu vizu ili boravišnu dozvolu države koja koristi sistem. Takvi putnici na granici i dalje pokazuju pasoš zajedno s boravišnom dozvolom ili odgovarajućom vizom, ali se za njih ne kreira standardna EES evidencija kratkotrajnog posjetioca niti se zbog EES-a uzimaju otisci prstiju i fotografija lica.
Od sistema su izuzeti i državljani Evropske unije. Hrvatski MUP posebno naglašava da državljani EU, bez obzira na to žive li u Hrvatskoj ili nekoj trećoj zemlji, ne podliježu EES registraciji.
Putnicima prema sjeveru BiH dodatno je važna informacija da je zbog oštećenja mosta i dalje obustavljen saobraćaj između prijelaza Stara Gradiška i Gradiška, dok je otvoren prijelaz Gornji Varoš – Gradiška, gdje su jutros također evidentirana zadržavanja.
Zato je prije puta najbolje provjeriti ne samo vrijeme čekanja nego i koji je prijelaz trenutno prohodan te pripada li putnik kategoriji na koju se EES primjenjuje.
Da li ste posljednjih sedmica prelazili hrvatsku granicu i jeste li primijetili da kontrola traje duže nego ranije?